www.palio.be - dal Belgio con amore
Bedenkingen en overwegingen na de Palio’s van 2026 of de nieuwe manier om de Palio te betwisten.
De Palio’s van 2026 zijn cruciale gebeurtenissen geworden in de geschiedenis van het eeuwenoude feest. Niet omdat er veel nieuwe dingen zijn gebeurd maar omdat vroegere tendensen zich op een nooit gezien wijze en in een uitzonderlijk grote dimensie hebben gemanifesteerd.
Maar vooraleer we de feiten opnoemen gaan we eerst de “drijvende kracht” , de “organisator” , de “kwade genius”, volgens sommige critici, van deze “nieuwe Palio” voorstellen, die tegelijkertijd wordt aanbeden door wie hij de opperste Paliovreugde heeft bezorgd, bewonderd voor zijn uitzonderlijke rijkunst en nooit gezien strategisch organisatievermogen waarmee hij contrade en fantini aan zich bindt op een bijna onbegrijpelijke wijze, maar ook gevreesd en zelfs verafschuwd door wie “niet aan de juiste kant” van de huidige Palio staat.
Natuurlijk zijn er altijd fantini geweest die een bepaald tijdperk domineerden.
HOE DE PALIO VAN SIENA DOMINEREN
1968 – 1985 : Aceto domineert.
Andrea Degortes, detto Aceto won 14 Palio’s tussen 1965 en 1992, en was de absolute heerser tussen 1968 en 1985 toen hij een monsterverbond had gesloten met Oca met een klaar en duidelijke strategie : mits een goed paard reed hij voor Oca, mits een kansloos paard of wanneer Oca niet was uitgeloot , ging hij met de hulp en steun van Oca maar mits een huurvergoeding, naar een contrada met een sterk paard om te winnen maar steeds met een tweede objectief : beletten dat aartsrivaal Torre zou winnen. En een enkele keer gaf hij zijn kans op een overwinning op en bleef bij Oca om met alle middelen Torre te blokkeren. Hiervoor werd hij bij wijze van spreken nog meer vereerd bij de Ocaioli dan voor de 5 overwinningen die hij hen bezorgde tussen 1968 en 1985. De enige kritiek was dat hij misschien te veel elders, 9 keer, had gewonnen.
Aceto was technisch uitzonderlijk sterk en sluw, en had bovendien een grote mond waarmee hij steeds de confrontatie opzocht, anderen intimideerde inclusief de starter, dreef vaak de spanning op tot het uiterste bij de startprocedure. En zocht pers en publiciteit op “Ik ben de grootste”, ook buiten Siena zodat hij de eerste vedette werd van de Palio tot over de stadsgrenzen.
1978 – 1997 : rivalen delen de macht in zware onderlinge concurrentie
Toch moest Aceto, ook in zijn gloriejaren, soms afrekenen met uitdagers. De rivaliteit met Bastiano tussen 1978 en 1984 is en blijft legendarisch. En toen begonnen ook eerst Cianchino en vervolgens Beppe Pes zijn troon te bestormen, en domineerden de Palio tussen 1987 en 1997. Cianchino zocht eerder een rijke contrada met eventueel een goed paard en Pes zocht altijd eerst het goede paard.
Tussen 1978 en 2000 verdeelden Bastiano en Cianchino en Pes liefst 22 zeges. Alleen Massimino en Bufera wonnen er drie. De rest moest zich meestal met slechts één soms toevallige zege tevreden stellen.
1996 – 2012 : Trecciolino domineert met een nieuwe strategie.
In juli 1996 won Gigi Bruschelli, detto Trecciolino, op verbluffende wijze zijn eerste Palio voor Oca Het was de Palio van de afwisseling van de wacht, de laatste Palio van Bastiano en vooral van Aceto die in 1991 was overgelopen naar rivaal Torre en onderweg een flink pak zweepslagen kreeg van Gigi. De vreugde van Oca was immens, hun eerste zege sinds 1985, de laatste van Aceto voor deze contrada. Oca was er van overtuigd dat men eindelijk een opvolger van Aceto had gevonden waarmee men hoopte een gelijkaardige strategie te kunnen ontwikkelen. Dat werkte in het begin maar toen had Gigi andere plannen.
Hij was technisch zeer sterk, bereidde zich fysisch uitstekend voor als een echte atleet onder leiding van een fysiotherapeut, en was karakterieel helemaal anders als Aceto. De zwijgzaamheid van Bruschelli was legendarisch : weinig interviews en alle moeilijke vragen ontwijken, nooit in zijn kaarten laten kijken, zelfs weigeren te speechen tot de contradaioli op de Cena della Prova Generale, de avond voor de Palio, zoals gebruikelijk is.
Maar hij was sluw, een geweldige kenner van paarden waarin hij capaciteiten zag die anderen niet hadden opgemerkt. Hij kende alle knepen van geheime akkoorden, de zwakke kanten van contrade en collega-fantini en baseerde hierop een totaal nieuwe strategie. Hij reed 5 keer voor Oca en won 3 keer in 1996-1998-1999 en vermeed Torre. Alle grote en dus rijke contrade met veel honger naar een zege zochten hem op.
En toen startte hij een nieuwe ongezien strategie. Hij koos zelf een aantal contrade, waarmee hij zich goed voelde en die een voorkeursbehandeling kregen “Ik rijd voor jullie als jullie een goed paard hebben en zal altijd jullie rivalen vermijden. Maar jullie moeten geduld hebben tot de tijd rijp is (een toppaard) en dat zal ik voor jullie komen winnen”. En zij gehoorzaamden en werden ervoor beloond. Hij koos Istrice, Tartuca en Bruco waarvoor hij 14 keer reed en 7 keer won tussen 2000 en 2010, zonder dat hun rivalen Lupa en Chiocciola konden winnen. Hij reed ook 2 keer voor Valdimontone tegen Nicchio maar hier zonder succes.
En hij was keihard t.o.v. contrade die hem hadden gelanceerd. Tussen 1990 en 1999 reed hij 8 keer voor Civetta, de contrada die hem gelanceerd en bijgestaan had, zij het zonder succes. In 2001 reed en won hij voor hun aartsrivaal Leocorno. En in 2005 pleegde hij het “ultieme verraad” in navolging van Aceto die in 1991 hetzelfde had gedaan. Hij liep in augustus 2005 over naar Torre en bezorgde hen de eerste zege sinds 1961. En hij ging nog verder. Hij had een perfecte relatie met de stalleden van Bruco en stelde als voorwaarde dat hij met hen de vaste stal van Torre mocht vervangen. Hij werd gehoorzaamd.
En hij organiseerde iets nooit voordien gezien . Hij verzamelde rond zich een groep van meestal jonge fantini die hij vaak een job en een opleiding gaf in zijn grote scuderia in Valiano. In ruil hiervoor beloofde hij hen te helpen aan een behoorlijk vergoede monta , een zitje op een paard, in contrade die hem goed gezind waren, en dit hun ruil voor hun volledige trouw aan zijn strategie, d.w.z hem helpen in de startprocedure en in de koers, niet in zijn weg rijden en anderen wel hinderen bij inhaalmanoeuvers. Dinopes, de broers Gingillo en Lo Zedde, maar vooral Giovanni Atzeni, detto Atzeni, geboren in 1985, behoorden tot de clan van Valiano.
In augustus 2004 koos Bruschelli, eerder verrassend, Alesandra bij Tartuca, een paard dat voor en na deze koers nooit veel indruk had gemaakt . Atzeni was rincorsa, en het was overduidelijk dat beide een perfect akkoord hadden gemaakt. Hij kwam binnen als de rivalen verkeerd stonden en Bruschelli won vlot. Het was allicht een zeer significant detail dat een jaar voordien, op 2 juli 2003, diezelfde Atzeni, amper 18 jaar oud, zijn debuut had gemaakt voor Nicchio op dezelfde Alesandra en perfect op de hoogte was van de gebreken en vooral de kwaliteiten van dat paard.
Zijn helpers moesten geduld hebben en leren en gehoorzamen tot de “heerser” de tijd rijp achtte hen te laten gaan. Liefst zo laat mogelijk!
Op 2 juli 2007 won Tittia voor Oca, en op 16 augustus 2008 en 2 juli 2009 won Gingillo 2 keer voor Bruco en Tartuca, en op toppaarden en in referentiecontrade van Bruschelli. Was dit omdat de “meester” hem dit gunde of begon er iets te bewegen bij de contrade tegen de oppermacht van Bruschelli ? Bruschelli gunde nooit iets. Of maakte hij beoordelingsfouten. Gingillo won met Elisir di Logoduro in 2008 waarmee Bruschelli in 2007 en 2009 had gefaald.
Hoe dan ook. Bruschelli had de Palio compleet veranderd, naar zijn hand gezet ten koste van de contrade, die maar al te blij waren dat hij voor hen zo vaak kwam winnen.
2003 – 2026 Het Fenomeen Atzeni.
Atzeni is een goed opgevoede en zeer intelligente en zeer beleefde en ijskoud redenerende jongen. Hij is de zoon van een Sardijnse vader en een Duitse moeder en bracht een groot deel van zijn jeugd door in de buurt van Stuttgart. Hij is vriendelijk en voorkomend voor iedereen maar je voelt weinig warmte, wel zijn intelligentie. In interviews zegt hij weinig, precies zoals Bruschelli. Kwatongen in Siena spreken over zijn “Duitse benadering” van de Palio. De familie ging terug naar Sardinië en daar ontdekte hij zijn passie : paard rijden in de keiharde dorpskoersen. Hij droomde van de Palio, werd stalknecht en leerling van Bruschelli, leerde zeer snel wat de strategie van Bruschelli was, die de basis zou vormen van zijn eigen strategie. Maar eerst moest hij voldoende gezag verwerven om die strategie te kunnen toepassen en doen aanvaarden door contrade en door fantini. Dus hij moest werken aan zijn techniek en koerservaring, en winnen, veel winnen.
Hij bouwde zijn loopbaan en reputatie op bij Oca, precies zoals Aceto en Bruschelli. Hij won voor hen in 2007-2011-2013, soms op onverwachte wijze, lees onderschatte paarden. Oca is de gehele 20ste en nu ook 21ste eeuw een strategisch vaak geniale contrada met dat merkwaardige motto : “dubbel zoveel winnen voor de helft van de prijs”. Niemand won meer sedert 1900.
Atzeni won een tweede keer voor Onda in augustus 2013, de eerste van zijn ondertussen 4 cappotto’s (2013-2019-2022-2026) wat niemand ooit voor hem was gelukt. Palio , de briljante documentaire langspeelfilm uit 2013 van Cosima Spender, vertelt vooral het verhaal van hoe Atzeni de macht volledig overneemt van zijn leermeester Gigi Bruschelli, die overigens, tevergeefs, via de rechtbank de film probeerde te verbieden.
Hij won opnieuw in 2015, zijn 5de zege in 13 jaar, een respectabel aantal. De grote Cianchino won er maar 4 in 13 jaar. En toen kende hij een moeilijke periode tot 2018 zonder zeges. Niet altijd door persoonlijk falen. Op 2 juli 2015 trok Massimo Columbu voor Valdimontone hem van zijn paard na 30 meter toen hij favoriet was voor Nicchio. Tijd om zijn systeem in werking te stellen. Tussen 2019 en 2023 won hij 5 opeenvolgende Palio’s, slechts onderbroken door de COVID-annulaties van 2020 en 2021. Niemand had hem dit ooit voorgedaan.
En in 2026 een nieuwe unieke prestatie : hij is er in geslaagd in 1 jaar 2 contrade te verlossen van de zogenaamde “cuffia”, de contrada die het langste niet meer gewonnen is : Aquila en Nicchio, de kleinste en de 2de grootste contrada van Siena, of twee keer een berg geld.
En geleidelijk aan werd men zich in Siena bewust van het feit dat “Bruschelli-bis” was geboren. Iemand die een groep bevoorrechte contrade rondom zich had verzameld met uitsluiting van de rivalen zoals Bruschelli : Oca, Onda, Selva, Drago, Leocorno, Giraffa, Aquila en Nicchio. Istrice en Tartuca stonden op de lijst maar met hen is er spanning na mislukte projecten. Torre, Civetta, Valdimontone, Lupa, Pantera zijn uitgesloten. Met Chiocciola gaat men in de richting van verzoening na de rel van met Tartuca, en hij begint ook aan Bruco te denken waar men zeer zenuwachtig is na 18 jaren zonder zege en met een grote oorlogskas. Merk op dat hij met meer contrade dan Bruschelli een goede relatie heeft opgebouwd. Hij heeft geperfectioneerd.
En dan zijn meesterstuk : hij heeft een grote groep fantini aan zich gebonden, veel meer dan Bruschelli : Carlo Sanna, Elias Mannucci, Antonio Siri, Giosue Carboni, Francesco Caria, Sebastiano Murtas, Stefano Piras en Andrea Sanna zijn bereidwillige medewerkers van Atzeni in de koers. Tussen 2019 en 2026 reden er telkens tussen 2 tot 6 van deze groep mee, met een gemiddeld van 4. Lees : hij heeft ze kunnen plaatsen in bevriende contrade in ruil voor het behoud van zijn vriendschap en onder voorwaarde dat ze hem zouden helpen in de koers of minstens geen hindernis zouden zijn. Het is een klein mysterie hoe gedwee en onderdanig die helpers precies uitvoeren van wat hij hen vraagt. Het valt wel op dat de meesten niet meer van de jongsten zijn en op deze wijze allicht hun loopbaan kunnen verlengen. En men fluistert dat ze genereus worden vergoed voor bewezen diensten.
Carlo Sanna geniet van een speciaal statuut. Men zou kunnen zeggen dat hij in geval van nood, slechte start of valpartij of geblokkeerd, zijn kans mag gaan en daarmee heeft hij 3 Palio’s gewonnen, in 2017 – 2023 – 2024, niet toevallig in de bevriende contrade van Oca en Onda.
Men fluistert en zegt soms openlijk dat Atzeni ook iemand is die kan luisteren naar raad van kenners en ingewijden. Een gewezen capitano van Onda met een groot professioneel en maatschappelijk aanzien, door een groot kenner “il Richelieu del Palio” genoemd, zou de genius zijn van het project Atzeni.
Kortom, hij heeft het systeem Bruschelli uitgebreid wat betreft “bevriende contrade” en “medewerkende fantini”. Dat is al een groot verschil met vroeger, maar er zijn nog meer en veel ingrijpender verschillen met de tijd voor Atzeni. We sommen ze op met voorbeelden uit recente Palio’s.
NIEUWE OF MEER UITGESPROKEN KENMERKEN VAN DE PALIO VANDAAG.
Fantini rijden niet voor de overwinning op een toppaard, als dan niet maar bijna zeker wel, in akkoord met de contrada.
Fantini die akkoorden maken of zich lieten omkopen, al dan niet in overeenstemming met de strategie van de contrada, is van alle tijden. Op 3 juli 1981 maakte favoriet Aceto als rincorsa een akkoord met Canapino in 9de positie om de andere favoriet Bastiano op nummer 8 te hinderen en dan zou hij binnenkomen en zouden beiden hun kans gaan. Op 16 augustus 1996 riep topfavoriet Cianchino (Bruco), zeer slecht gestart, naar Andrea Lobina (Onda) voor hem op de nochtans sterke Votta Votta om opzij te gaan wat die ook deed en Cianchino won.
Maar hun eigen aanzienlijke kansen op een zege opgeven vermits ze met een toppaard kunnen rijden, en nog straffer, mogelijk met het akkoord van hun contrada is van een totaal andere dimensie.
Op 3 juli 2026 trok Oca Benitos, de ijzersterke winnaar van augustus 2024 en reed met de middelmatige Murtas, een voorteken dat men niet echt ging om te winnen, en die dacht maar aan één ding, Dinopes, grote rivaal en schrik van Atzeni, op de 2de plaats voor Lupa, neutraliseren met een elleboogstoot of zelfs vasthouden bij de start. De beelden zijn enigszins onduidelijk wat precies is gebeurd, afhankelijk van het gezichtspunt. Carlo Sanna voor Onda was rincorsa op Anda e Bola, het sterkste paard in koers, gaf de start aan Atzeni, en reed vervolgens een slappe koers. Dus 2 potentiële winnaars die hun kansen opgeven, voor 2 contrade die de referentiepunten zijn van diezelfde Atzeni en van dezelfde Carlo Sanna.
Net iets te duidelijk. Waarom dan ? Allicht omdat beide contrade, die al vaak hadden gewonnen met die twee zelfde fantini, geld konden gebruiken en in het kader van zeer precieze en geheime strategische afspraken op lange termijn. En dat Murtas en Carlo Sanna tot de groep Atzeni behoren maakte alles eenvoudiger en duidelijker.
Fantini hinderen en slaan zelfs op andere fantini van niet-rivaliserende contrade.
Fantini zoeken vaak fantini van een rivaliserende contrade op om hen te hinderen. Dat is verboden door het reglement, maar wordt normaal en zelfs wenselijk geacht. Soms worden zijn daarvoor achteraf gestraft.
Maar fantini die al dan niet in opdracht van hun contrade fantini van andere niet-rivaliserende contrade opzoeken en aanvallen, en hierbij zelfs zelden of nooit geziene methoden gebruiken, zoals naar ruiter en paard schoppen, is opnieuw van een totaal andere dimensie.
Op 3 juli 2025 hinderde Carlo Sanna op de 9de plaats voor Tartuca op de sterke Zio Frac eerder Drago op de 8ste plaats op de matige maar onrustige Diosu bereden door debutant Spago dan rivaal Chiocciola op de 4de plaats met de theoretisch sterke Tale e Quale. Er is geen rivaliteit tussen Tartuca en Drago. Niemand begrijpt tot op heden waarom.
Het allergrappigste van deze Palio was dat Bruschelli op de 6de plaats voor Istrice rivaal Lupa op de eerste plaats totaal was vergeten. Favoriet Atzeni op de 5de plaats moest hem attent maken op zijn “vergetelheid” zoals overduidelijk bleek uit beelden. Toen iedereen terug buiten de touwen moest omdat de starter te veel onrust zag, reed Bruschelli onmiddellijk naar Andrea Sanna voor Selva op de 2de plaats, maar behorende tot de groep Atzeni, die vervolgens Lupa begon te hinderen. Er is geen rivaliteit tussen Selva en Lupa.
Komen we terug op Murtas voor Oca die op 18 augustus zich vooral bezig hield met het blokkeren van Dinopes op Lupa. Er is geen rivaliteit tussen Oca en Lupa dus geen reden om Lupa te zoeken.
Andrea Sanna stond 3de voor Leocorno en zocht Bruschelli op de 4e plaats voor Torre en gebruikte volgens de beelden zijn zweep op Bruschelli en zou zelfs naar het paard geschopt hebben. Er is geen rivaliteit tussen Leocorno en Torre. Andrea Sanna en Leocorno behoren wel tot de groep Atzeni.
Dat Spago voor Oca op de 9de plaats Torre op de 5de plaats zoekt, is verboden door het reglement maar past volledig in de filosofie van de Palio want het zijn wel rivalen. Volgens sommige observatoren heeft Murtas op de 4de plaats voor Selva duidelijk Torre gezocht op de 5de plaats en zelfs Chiocciola op de 2de plaats. En Leocorno en Chiocciola zijn geen rivalen van Selva. Murtas behoort wel tot de groep Atzeni.
En het was voor iedereen duidelijk dat Atzeni zeer onrustig was over het feit dat Lupa met Dinopes op de 1ste plaats en Scompiglio voor Chiocciola op de 2de plaats goed overeen kwamen, lees mekaar niet hinderen en ruimte laten om goed te starten. Atzeni verliet voortdurend zijn 8ste plaats, dwz eigenlijk de 9de plaats want hij had onreglementair van plaats verwisselt met Oca die daardoor iets dichter bij Torre stond om hem te zoeken. En Atzeni zakte dan af naar beneden, naar Chiocciola om hem iets toe te roepen. Tevergeefs, Chiocciola bleef rustig staan. Na een valse start heb ik duidelijk gezien hoe Atzeni in San Martino met Scompiglio heeft gepraat. Tevergeefs want opnieuw hield die zich rustig naast Lupa. Bijgevolg moest iemand anders optreden. Dus zakte Turbine voor Giraffa op de 3de plaats af naar de 1ste plaats om Lupa te hinderen. Giraffa en Lupa zijn geen rivalen, maar ook Turbine behoort tot de groep Atzeni.
Het grote disciplinaire probleem is hier de relatie tussen contrade en fantini of anders gezegd : zijn contrade verantwoordelijk voor het gedrag van hun fantini en kunnen / moeten ze mee gestraft worden als hun fantino zich misdraagt, met het bijkomende discussiepunt of men kan/moet bewijzen dat de fantino de instructies uitvoerde van zijn contrade of op eigen houtje heeft gehandeld . Maar dit probleem wordt veel groter als een fantino zoals hoger beschreven fantini hindert van niet-rivaliserende contrade wat quasi zeker nooit de opdracht kan zijn van de contrada waarvoor men rijdt. Na de Palio van juli 2025 was dit een groot discussiepunt tussen experten waarbij sommigen zo ver gingen te zeggen dat de capitano van Selva uit de tribune aan de aankomst had moeten afdalen om een hartig woordje te gaan praten met zijn fantino. Nooit eerder gebeurd en we kunnen ons zelfs niet inbeelden wat er dan zou gebeurd zijn op de piazza.
Contradaioli aanvaarden redelijk gelaten vreemde en onverwachte beslissingen van hun capitani en zijn medewerkers .
Contradaioli verwachten steeds dat dat hun capitani en zijn medewerkers de belangen van de contrada tot het uiterste verdedigen, zeker als men een toppaard heeft geloot, en ook dat men met een kansloos paard probeert een waardige koers te rijden en/of dat men zich stevig laat betalen door de favoriete en winnende contrada.
Nu stelde men in sommige contrade zelden of nooit geziene strategieën vast, d.w.z de kansen op een zege schijnbaar zo maar weggeven. Er schijnt een zekere berusting te zijn onder de contradaioli. Of hebben dirigenten briljant uitgelegd dat de contrade ofwel veel geld nodig had, ofwel dat vroeger afgesloten en geheime akkoorden met Atzeni en andere contrade moesten gerespecteerd worden, ofwel dat er stevige toezeggingen zijn voor de toekomst . En allicht ook omdat contradaioli de Palio door en door kennen, en weten dat geheime akkoorden essentieel zijn in deze wereld. Onze tijd komt nog wel, en dan keken ze ongelukkig maar vol begrip en afgunst naar de winnende contrade die het toch zo goed hadden geregeld.
Een bereidwillige mossiere die onreglementaire starten toelaat wat dan “toevallig” overeenkomt met de strategie en handelingen van een welbepaalde fantino.
Fanatieke experten zeggen dat het reglement van de Palio overduidelijk is. Ik ga vloeken in de kerk en zeggen dat dit niet helemaal juist is .
In 1976 en aangepast in augustus 1991 heeft de stad Siena, inrichter van de Palio, 3 Interpretatieve Normen opgesteld boven/naast het reglement i.v.m. de start en meer bepaald de rincorsa, en of alle contrade op de juiste plaats moeten staan volgens artikel 64 van het reglement.
Een Norm zegt dat de rincorsa de start geeft, d.w.z als hij vooruit rijdt en de schoft van het paard bevindt zich ten minste ter hoogte van de verrocchino, de houten constructie waaraan de 2de koord is bevestigd. Dan laat de mossiere de voorste koord vallen en is de Palio gestart. Een norm zegt ook dat de mossiere als enig beslist of de start geldig is, ook als achteraf blijkt dat niet elke contrada op de hem toegewezen plaats staat .
In maart 2016 hebben we hierover 4 lange artikelen geschreven om de soms gecompliceerde thematiek van mossiere – mossa- rincorsa uit te leggen.
Men zou kunnen zeggen dat hiermee de rechten en belangen van alle contrade niet zijn beschermd. Maar het is bijna onmogelijk te starten zonder enige tolerantie omdat in elke Palio fantini hun plaats niet respecteren en al dan niet hun rivaal opzoeken of een betere startplaats opzoeken. En daarover kunnen de Sienezen dan een hele winter ruzie maken.
Ambrosione, de voorlaatste mossiere van de Palio heeft tussen 2004 en juli 2024 liefst 19 starten gegeven waarvan er volgens experten 8 vals waren, d.w.z dat hij de voorste koord te snel liet vallen terwijl de rincorsa nog niet binnen was. In die jaren won Atzeni 6 Palio’s. Het zou interessant zijn om te onderzoeken hoeveel keer Atzeni of vooral Atzeni heeft geprofiteerd van de beslissingen van Ambrosione. Het zou ons echter te ver leiden.
Ambrosione en mossieri voor hem hebben dit altijd goed gepraat met dezelfde excuses : “ik moest de paarden beschermen want zij waren zeer zenuwachtig door de te lange startprocedure en het was te warm op de piazza en de fantini waren ook minder lucied”. Of “er waren te veel rivaliserende contrade actief die mekaar te veel opzochten waardoor er permanent verwarring was en op één bepaald ogenblik dacht ik dat de startposities min of meer acceptabel waren dus heb ik ze doen starten. En stel nu dat ik de start vals had gegeven, dan moesten we reglementair naar de 2de busta gaan, de enveloppe met een 2de startvolgorde, en dan stonden de rivalen misschien nog dichter bij mekaar en werd het nog moeilijker en hoe laat zou het dan niet geworden zijn ? ”.
Puristen worden zeer kwaad als een mossiere dit zegt en soms is dit inderdaad overdreven. Maar één ding moet gerespecteerd worden : de rechten van de rincorsa en wanneer de mossiere de start mag geven. Dat bepaalt de rincorsa en alleen de rincorsa.
En hier komen we bij een 2de probleem : de mossieri geven nooit een start vals in de Palio, maar zeggen altijd dat ze koord hebben laten vallen om fantini te beschermen, d.w.z er voor zorgen dat ze niet over de koord vallen wanneer ze er te hard tegen duwen met hun paarden. Het is dus geen valse start maar een beschermende maatregel. En dat alles om maar niet naar die 2de busta te moeten gaan waarbij er inderdaad veel tijdverlies zou zijn met nieuwe startvolgorde en nieuwe strategieën en nieuwe te maken afspraken tussen fantini en vooral met de rincorsa waardoor het inderdaad zeer laat zou kunnen worden, mogelijk veel te laat waardoor de burgemeester de Palio moet afgelasten en men de volgende dag moet herbeginnen zoals gebeurd is op 2 en 3 juli 1991.
Renato Bircolotti is mossiere geweest op 2 juli 2022 en dan sedert augustus 2024 en heeft dus 6 Palio’s doen starten . De starten van 16 augustus 2024 en van 3 juli 2025 lijken correct zijn. Op 18 augustus 2025 neemt Atzeni voor Leocorno een kleine aanloop tussen de touwen, laat de starter het touw vallen terwijl de rincorsa nog net buiten staat. Kortom Atzeni heeft de start gegeven en niet de rincorsa die te laat was.
En ook de 2 starten van 2026 waren niet correct met de rincorsa die niet binnen is. Op 18 augustus 2026 was er overigens opnieuw een dubbel probleem. Niet alleen was de rincorsa nog niet binnen, maar Atzeni had duidelijk afgesproken met Carlo Sanna, rincorsa, dat hij zou starten op het ogenblik dat Turbine van de 3de plaats was afgezakt naar de 1ste plaats om daar Dinopes van Lupa te hinderen. Op dat ogenblik lanceerde Atzeni zijn paard, liet de mossiere de koord vallen en reageerde rincorsa Sanna te laat en stond nog buiten. M.a.w. Atzeni heeft de start gegeven en niet de rincorsa zoals het reglement voorschrijft, en de mossiere heeft dat aanvaard.
Eén fantino krijgt het gedaan dat 2 tot 6 hem toegewijde fantini een monta krijgen in bevriende contrade, wat niet noodzakelijk strategisch en technisch de beste oplossing is voor deze contrade.
Dit hebben we hierboven duidelijk geïllustreerd met voorbeelden en namen. Contradaioli verwachten normaal dat men zich zelfs op een kansloos paard laat zien in de koers, moeite doet om een rol te spelen zodat de contrada met opgeheven hoofd de koers kan verlaten. “Ze hebben ons tenminste gezien”. Dat was in 2025 en 2026 helemaal niet het geval. Sommigen reden de koers uit aan een gezapig tempo.
BESLUIT
De Palio is ingrijpend veranderd , niet zozeer omdat er veel nieuwe dingen gebeuren, maar omdat ze vaker, bijna permanent gebeuren, ook meer uitgesproken, omdat het niet éénmalig toevallig is maar dat alles wijst op een perfect systeem, verbeterd en ontwikkeld door Atzeni.
Even zag het er naar uit dat zijn positie zou gebroken worden toen Dinopes hem op 16 augustus 2024 totaal onverwacht en zeer indrukwekkend ridiculiseerde. Maar sindsdien hebben we deze rivaal nog nauwelijks gezien en heeft Atzeni het blokkeren van Dinopes zeer uitdrukkelijk opgenomen in zijn strategie.
Wat een grote rol speelt is dat Andrea Mari, detto Brio, zijn grootste rivaal, in 2021 dramatisch is verongelukt toen zijn auto in de lucht ging door overdreven snelheid, dat de zeer sterke Bartoletti, detto Scompiglio, op korte tijd een schaduw van zichzelf is geworden en nooit vrienden heeft gehad/gemaakt in Siena, en dat Giuseppe Zedde, detto Gingillo, briljant maar ook onregelmatig is en met gering organisatorische talent.
Indrukwekkend is de lijst van contrade die hij controleert : Oca – Onda- Nicchio – Leocorno – Selva – Giraffa – Aquila – Drago – Istrice.
Anderzijds staan Torre – Pantera – Civetta – Lupa – Valdimontone aan de verkeerde kant. Met Tartuca is er onlangs een breuk ontstaan waardoor een akkoord met Chiocciola mogelijk is geworden, zeker omdat die dringend moeten gaan winnen. Met Bruco zou er terug gesproken worden, ook een contrada die dringend moet winnen.
Natuurlijk is hij een magistrale fantino. Iedereen is er van overtuigd dat hij alleen in staat is om Diodoro, het door hem getrainde paard, te beheersen, d.w.z zijn gebreken corrigeren in de race zoals eigenzinnig niet luisteren en te kort draaien in de Casatobocht zoals bleek op 3 juli 2026 toen Atzeni in deze bocht botste en zich vervolgens bliksemsnel zich kon herstellen .
Bijna alle mossieri worden al vele jaren zwaar bekritiseerd door experten en doorgaans als totaal onbekwaam geclassificeerd. Zij het omwille van een gebrek aan kennis van het reglement, zij het omdat zij bewust het reglement naast zich neerleggen en dat achteraf motiveren. Zie hoger. Met Renato Bircolotti is de kritiek nog intenser geworden tot zelfs suggereren dat hij een vriendje van Atzeni is. Het is ook opgevallen dat sommige fantini hem met de voornaam aanspreken, wat zou wijzen op een gebrek aan respect of minstens aan afstand tussen mossiere en fantini.
Hoe lang gaat Giovanni Atzeni, detto Tittia, het nog volhouden ? Hij wordt 42 jaar, niet meer zo jong, maar verzorgt zich uitzonderlijk, en zijn recente overwinningen zijn ongezien. Hij zegt dat het record van Aceto met 14 overwinningen hem niet interesseert maar hij staat op 13, had het allang gebroken zonder Covid wat hem 4 koersen en eventuele zeges heeft ontnomen. Nummer 14 voor Istrice of Chiocciola of Bruco zou hem wel bevallen. Hij heeft ook zijn vaste staf “bevriende fantini” die naar het schijnt goed betaald worden en dus tevreden zijn met hun ondergeschikt statuut. En hij heeft een zeer veelbelovende 18jarige zoon…….
BESTORMING VAN DE PISTE VOOR DE AANKOMST : EEN GEVAAR VOOR DE PUBLIEKE VEILIGHEID.
Het is een oude en vaak zeer gevaarlijke gewoonte dat contradaioli nog voor de aankomst van de winnende contrada de piste bestormen om als eerste bij hun fantino te zijn, of zoals kwatongen beweren, zichzelf interessant te maken. Dit staat uiteraard los van de dominantie van Atzeni maar is dit jaar compleet uit hand gelopen, in mindere mate bij Aquila in juli maar zoals nooit tevoren bij Nicchio in augustus. Atzeni botste op een contradaiolo na de aankomst, paard en ruiter vielen. Gelukkig zonder erg voor het paard dat zich snel herpakte, maar Atzeni bleef bewusteloos liggen, moest in allerijl naar het hospitaal worden gevoerd waar men ernstige kwetsuren vaststelde en waar hij 9 dagen moest blijven om te herstellen.
SANCTIES 2026
De stad Siena heeft als inrichter van de Palio de lijst bekend gemaakt van overtredingen in juli en augustus 2026 door contrade en fantini. Zij hebben via hun advokaten hun verdediging mogen indienen en nu is het wachten op de beslissingen die kortelings zullen bekend gemaakt worden.
Zeer verontrustend is het feit dat enkele klaar en duidelijke zware overtredingen niet zijn weerhouden : wel de bestorming van Nicchio van de piste voor het einde van de koers in augustus maar niet de minder gevaarlijke van Aquila in juli. Dit gebeurt in bijna elke Palio en wordt zelden gestraft, maar het zware incident met winnaar Atzeni heeft druk gezet op de stad vanuit gerechtelijke hoek. De politie zou overigens reeds meer dan 60 contradaioli van Nicchio beboet hebben.
De overtredingen van Murtas-Oca op Lupa in juli is totaal onbegrijpelijk niet weerhouden, in tegenstelling tot die van Andrea Sanna- Leocorno op Torre. De beelden spreken nochtans voor zichzelf. De plaatswisselingen zijn wel weerhouden, en daarbij ook de verantwoordelijkheden van de contrade. Torre moet ook oppassen omdat zij na de koers van augustus de vice-barbaresco van Selva hebben aangevallen uit wraak voor het gedrag van Murtas die Torre heeft opgezocht tijdens de startprocedure en die in de 2de San Martino alles deed om Torre niet te laten passeren, wat hij overigens mocht doen.
Maar waar iedereen naar uitkijkt is of Atzeni zal geschorst worden omdat hij in augustus voortdurend zijn plaats heeft verlaten, d.w.z de 9de plaats waarop hij onreglementair stond na verwisseling met Oca wat op zichzelf ook strafbaar is, en achteraan is beginnen rondzwerven op zoek naar Lupa en Chiocciola die hij niet betrouwde. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dit in deze mate nooit voordien had gezien, en het aanvankelijk ook niet begreep tot ik hem na een “valse” start in San Martino zeer uitdrukkelijk met Chiocciola zag praten. Hij betrouwde Scompiglio niet.
Wij houden U op de hoogte van de beslissingen.
Verklaring van Sancties in de Palio.
DIFFIDA voor fantini
Als de fantino een overtreding maakt, niet opgelegd door de contrada, blijft 4 Palio’s geldig en 4 diffide leiden naar een Ammonizione.
AMMMONIZIONE voor fantini
Blijft 3 Palio’s geldig en 2 ammonizioni leiden tot 1 squalifica of schorsing.
CENSURA voor contrade
Blijft 5 Palio’s geldig en 3 censure leiden naar een Deplorazione.
DEPLORAZIONE voor contrade
Blijft 9 Palio’s geldig en 3 deplorazioni leiden tot een Squalifica of schorsing van deelname.
SQUALIFICA voor contrade en fantini
Schorsing tot maximum 10 jaar.
