Palio di Siena van 2 juli 2026: de Drappellone van Ismaele Nones gepresenteerd

Vanavond, donderdag 26 juni, is in de Cortile del Podestà de Drappellone (de traditionele overwinningsvaandel) voor de Palio van 2 juli 2026 gepresenteerd. Het werk is gemaakt door Ismaele Nones, gewijd aan de Madonna di Provenzano en opgedragen aan de 800e sterfdag van Sint Franciscus van Assisi.

Na het traditionele trompetgeschal en een openingswoord van de burgemeester van Siena, Nicoletta Fabio, gaf kunsthistoricus en curator Davide Ferri een toelichting op het kunstwerk. De Drappellone zal na de koers worden opgenomen in het museum van de Contrada die de Palio van 2 juli wint.

Het kunstwerk

De Drappellone is opgevat als één samenhangend beeld, met een sterke visuele en inhoudelijke eenheid. Voor een betere leesbaarheid kan het werk worden verdeeld in drie delen: een boven-, midden- en ondergedeelte.

In het bovenste deel staat centraal de Madonna di Provenzano, aan wie de Palio van 2 juli is opgedragen. Zij is afgebeeld met haar twee onmisbare kenmerken: de kroon en de negentiende-eeuwse zilveren mantel die haar omhult. Deze mantel doet tevens denken aan de riza, de metalen bekleding die vaak orthodoxe iconen siert.

Juist omdat deze mantel geen decoratieve versieringen heeft, kon hij dienen als een verhalende ruimte binnen het kunstwerk. Geïnspireerd door de oude Romeinse borstplaten, waarop reliëfs van overwinningen en heldendaden werden afgebeeld, koos de kunstenaar ervoor om hier Sint Franciscus af te beelden ter gelegenheid van de 800e verjaardag van zijn overlijden.

De heilige is samen met zijn trouwe broeder Benedetto da Piratro weergegeven terwijl hij het zogenoemde “Kleine Testament van Siena” uit 1226 dicteert. Dit document is niet alleen van groot historisch belang, maar bevestigt ook de historische band tussen Sint Franciscus en de stad Siena. Rondom hem vliegen talrijke vogels, een iconisch element in de traditionele afbeelding van de heilige.

De Madonna rust op een zuil, een keuze die zowel compositief als symbolisch is. De zuil wordt traditioneel met Maria geassocieerd, omdat zij de verbinding tussen hemel en aarde symboliseert.

Aan weerszijden van de Madonna staan symmetrisch de tien Contrade opgesteld die aan de race deelnemen, verdeeld in twee groepen van vijf.

Onder het beeld van de Madonna dansen en strijden twee paarden tegen elkaar in een heldere hemel. Het ene paard is wit, het andere zwart. Deze kleuren verwijzen naar de legende dat de Balzana, het zwart-witte stadswapen van Siena, is afgeleid van de paarden van de broers Senio en Ascanio, de legendarische stichters van respectievelijk Siena en Asciano, die op deze paarden zouden zijn gevlucht voor hun oom Romulus.

De paarden zijn afgebeeld in een feestelijke en speelse competitie. Hun bewegingen verwijzen naar het absurde en irrationele, terwijl ze tegelijkertijd bijna elkaars spiegelbeeld lijken. Hun nabijheid suggereert echter dat de één slechts kan bestaan dankzij de ander. Zo herinnert de kunstenaar eraan dat aan iedere rivaliteit ook het plezier van het spel ten grondslag ligt. De Drappellone presenteert de Palio daarmee als een plaats waar tegenstellingen elkaar ontmoeten, erkennen en – symbolisch – omarmen.

De dans van de paarden speelt zich af op een rijk versierde vloer die een groot plein vormt. Het patroon is ontleend aan de Sala del Pellegrinaio van het Santa Maria della Scala. Achter de paarden sluit een stadsmuur de compositie af, waarop de datum van de Palio staat vermeld: 2 juli 2026.

Onder dit feestelijke plein loopt een tweede stadsmuur waarop de drie historische stadsdelen (Terzi), het wapen van de burgemeester en centraal de Balzana van Siena zijn afgebeeld. Daaronder strekt zich een landschap van glooiende heuvels uit, dat het karakteristieke profiel van het Sienese landschap en de onlosmakelijke band tussen stad en omgeving oproept.

Helemaal onderaan verschijnt ten slotte de allegorische figuur van Diana, die haar naam geeft aan de legendarische ondergrondse rivier die volgens de overlevering onder Siena stroomt. Afgebeeld met een verveelde en gelaten uitdrukking wacht Diana nog altijd op haar ontdekking. Zo wordt zij een tegelijk ironische en melancholische aanwezigheid, zwevend tussen mythe, verlangen en collectief geheugen.

Naast de Drappellone werd ook de masgalano (prijs voor de best voorkomende contrada tijdens de 2 corteo storici) voorgesteld. Deze wordt aangeboden door de Unione Italiana dei Ciechi e degli Ipovedenti (Italiaanse Unie van Blinden en Slechtzienden). Hij werd gemaakt door Antonio Benocci.