www.palio.be - dal Belgio con amore
De ultieme les hoe we de Palio vandaag moeten begrijpen. De Palio van 3 juli 2026.
Het Dilemma.
Palio.be heeft de goede gewoonte om snel na de race een verslag te brengen over wat er precies is gebeurd. Nu hebben we echter lang gewachte om te durven/kunnen schrijven over de zeer ingrijpende gebeurtenissen van 3 juli 2026. De Palio was met één dag uitgesteld wegens regen en de toestand van de piste.
Zoals wij in ons artikel van 1 juli hadden aangegeven lagen er verbijsterende kaarten op tafel. De sterke Diodoro, getraind door Atzeni, in Aquila dat na 34 jaar hoopte terug te kunnen winnen. Maar de twee andere toppaarden Anda e Bola, quasi zeker nog iets sterker en precieze dan Diodoro, zat in Onda , en de zeer sterke Benitos in Oca, de 2 contrade die het dichtst bij Atzeni staan in zijn strategische beslissingen. En wat zouden die doen : Atzeni steunen of hun eigen grote kans gaan ?
De plaatsing van Murtas, het trouwe knechtje van Atzeni, bij Oca deed het ergste vermoeden. Carlo Sanna reed voor Onda. Hij is de stille trouwe luitenant van Atzeni met toch 3 overwinningen op zijn naam, twee voor Onda en één voor Oca, toen hij daar mocht rijden omdat Atzeni andere plannen had die net niet lukten.
Voor de laatste analyse over wat zou komen op canale3 had ik een kort gesprek met vriend Silvano Vigni, detto Bastiano, de scherpste en verbaal meest onderhoudende commentator van de Palio. “Ik weet niet wat ik er moet over zeggen of denken. Doen ze het, Atzeni helpen en hun eigen kansen opgeven tegen hun filosofie en traditie in, of doen ze het niet ?” In de uitzending schoof hij langzaam op naar “ze doen het allicht“. En dat had ik ook gehoord van een gekende ex-capitano van een contrada die zelfs zeer overtuigd was dat het zou gebeuren, en had ik gezien in de aarzelende houding van een doorgaans zwijgzame en fanatieke Ocaiolo-vriend.
De Startposities en hun Gevolgen.
De uitgelote startposities waren volledig in het voordeel van Atzeni-Aquila. Op de eerste plaats Oca-Benitos-Murtas, zijn trouwe helper, naast Bruco-Donrodrigo-Dinopes, de anti-Atzeni bij uitstek op een redelijk oncontroleerbaar debuterend paard, op de vierde plaats Torre-Entu de P.Ulpu-Bruschelli, dicht genoeg bij Oca om zijn positie te verlaten en hem te gaan pesten, Aquila-Diodoro-Atzeni op een behoorlijke zevende plaats tussen Drago en Giraffa en daarna Montone, die Atzeni zoveel startruimte gaven als hij had gekocht. En de kers op de taart : Onda-Anda e Bola-Carlo Sanna als rincorsa. Als Oca en Onda hadden gekozen voor hulp aan Atzeni, dan kon het echt niet beter.
De gebeurtenissen illustreerden de oppermacht van Atzeni. Torre zocht Oca maar die keek meer naar “vijand” Dinopes op Bruco naast hem en bij de start plaatste hij zijn elleboog zodanig dat Dinopes fameus werd gehinderd en niet aan de strijd kon deelnemen. Op een foto had men zelfs de (verkeerde ?) indruk dat hij de trui van Dinopes vasthield bij de start. Andrea Sanna, laatste lid van de club van Atzeni, reed voor de bevriende contrada Leocorno en maakte het nog het bonter. Hij schopte naar het paard van Torre naast hem en sloeg met zijn zweep op ruiter Bruschelli. Zeer benieuwd of de controleurs van de koers het gezien hebben en het in hun verslag zullen opnemen. Dat kan Andrea Sanna 2 palio’s schorsing kosten. Wedden van niet ? Het zal Andrea Sanna echter minstens 10 monte opgeleverd, dwz deelnames aan Palio’s op voorspraak van Atzeni, onafhankelijk of Sanna wel of niet goed rijdt. Zoveel hulp moet beloond worden. En opent perspectieven voor de
toekomst, zoals ik kortelings zal bespreken in een analyse van de lottrekking der contrade voor de Palio van 16 augustus.
Carlo Sanna gaf de start nadat hij een teken van Atzeni had gekregen, “ik sta goed en het wordt tijd”, gecommuniceerd door 3 lichte tikken met de zweep op zijn paard. En Atzeni vertrok als de bliksem maar Carlo Sanna reageerde te laat en stond nog buiten de touwen toen Atzeni al lang weg was en bijna 6 meter voorsprong nam. Een schoolvoorbeeld van een “mossa falsa” maar de starter liet begaan. Ook hij een vriend van Atzeni die de afspraken perfect begrepen had en ze respecteerde ?
Over de koers viel weinig te zeggen. Alleen Zedde voor Civetta deed zijn reputatie eer aan en werd tweede op afstand. In de tweede ronde gaf hij even de indruk terug te kunnen komen omdat Atzeni in de eerste Casatobocht tegen de hoekmatras was gebotst, maar zonder gevolg. Dinopes viel in de tweede San Martino toen de oncontroleerbare Donrodrigo rechtdoor ging. Oca met Benitos en Onda met Anda e Bola huppelden goedgezind de piazza rond…
Il Palio dei Fantini
De conclusie dringt zich : het is niet meer de Palio delle Contrade di Siena die met hun strategieën en intriges en afspraken de Palio beheersen en de fantini commanderen, maar de Palio van de fantini die onder leiding van grootmeester Atzeni bepalen hoe het in mekaar zal zitten, met soms lichte variaties, een reserve voor Atzeni als de koers niet in zijn voordeel verloopt, en een uitzonderlijke zege van een rivaal, Zedde of Dinopes.
Er even aan herinneren dat van de laatste 11 Palio’s Atzeni er 7 heeft gewonnen en luitenant Carlo Sanna 2. Alleen Zedde en Dinopes met elk 1 overwinning konden de cirkel doorbreken. Deze situatie is niet uniek. Reeds 200 jaar geleden waren fantini de contrade soms te slim af, maar na een tijdje namen sterke, intelligente en rijke capitani de controle terug over.
De oppermacht van Atzeni
Geen enkele fantino uit het verleden heeft zo een grote controle gehad op de Palio als Atzeni.
De grote Aceto domineerde door een duivels verbond met Oca : met Oca als ze een goed paard hadden (5 zeges) , elders als ze niet deelnamen of geen goed paard hadden, om Aceto te doen winnen (9 andere zeges) en vooral vijand Torre te blokkeren. Dat heeft perfect gewerkt van 1968 tot Maar Aceto had wel meer en vooral veel sterkere vijanden dan Atzeni : Bastiano, Cianchino, Pes e.a.
De grote Bruschelli had een systeem zoals Atzeni nu met helpers en leerlingen, maar dat draaide rondom een sterke groep van grote contrade , Oca en Onda en Bruco en Tartuca en Istrice, die het succesvol opnamen tegen vooral Torre en Chiocciola en Lupa. Er was soms nog strijd en af en toe en zelfs rivalen.
In die cultuur is de jonge Atzeni opgegroeid, werkend en lerend en gehoorzamend in de stal van Gigi Bruschelli. En hij heeft het systeem van Bruschelli niet alleen geïmiteerd maar geperfectioneerd, met nog meer “verbonden” fantini die hun plaats moeten kennen , beloond worden met monte en af en toe een zege als slimme assistenten. En vooral nog meer bevriende contrade die de instructies van de Heerser volgen : “geef die jonge fantino (lees mijn hulpje in de koers) een kans, ik wil winnen en laat ons de gepaste akkoorden maken, jullie ogenblik om te winnen is nog niet aangebroken maar als de tijd rijp is kom ik bij jullie het grote werk afmaken” .
Zelfs Oca en Onda hebben deze keer de instructies meer als perfect opgevolgd in de overtuiging dat er betere momenten komen en zij in de gunst blijven staan van de Meester.
De Verklaringen van de Oppermacht.
De eerste verklaring is natuurlijk de buitengewone techniek, rijvaardigheid, van de man, naast een zeer gedisciplineerd leven, gekenmerkt door doorgedreven training en beroepsernst. Hij vergist zich ook zelden in de keuze van paarden en heeft zelfs enkele keren verrast door dingen te zien in paarden die de andere kenners niet genoeg hadden gezien.
Hij moet ook zeer intelligent en slim zijn omdat hij zoveel contrade en fantini heeft overtuigd van zijn visie en aanpak en strategie, in een wereld gekenmerkt door achterdocht en eigenzinnigheid.
Als persoon, ik ken hem een klein beetje, is hij steeds zeer vriendelijk maar altijd beheerst en gecontroleerd, enigszins onderkoeld en nooit uitbundig. Hij laat nooit het achterste van zijn tong zien en is zeer voorzichtig in wat hij zegt. Opnieuw een blijk van intelligentie in dit addersnest van de Palio.
Hij is meedogenloos. Wie hem bedriegt of niet meer meegaat in zijn systeem wordt voor eeuwig uitgesloten.
Hij heeft hiermee een moreel overwicht verworven in deze wereld van omkoperij en corruptie en bedrog en achterdocht. Men gelooft hem en blijft hem geloven. Slechts één contrade zou zich van hem afgekeerd hebben , namelijk Tartuca. Wij weten niet waarom en zullen proberen het te achterhalen voor 16 augustus.
In een volgend artikel over de lottrekking voor de Palio van 16 augustus en de gevolgen ervan zullen we verder ingaan op de bevriende en de uitgesloten contrade van Atzeni en hun perspectieven, en zijn “medewerkers”.
Naast de zeer grote kwaliteiten van de man zijn er andere verklaringen : de afwezigheid van belangrijke en sterke rivalen.
Het tragische en dramatische ongeval van Andrea Mari (6 zeges) in 2021 heeft de Palio ingrijpend veranderd. Mari was technisch zeer goed, gecombineerd met een steeds lachend gezicht waarachter zeer veel wilskracht en ambitie verborgen zat, en nooit schrik om een uitdaging aan te pakken.
De verassend snelle afgang van de briljante Jonathan Bartoletti ( 5 zeges) , technisch zeer sterk, de grootste atleet van de Palio, maar koppig en eigenzinnig die men in de winter nauwelijks zag in Siena, die geen enkele vriend had onder de andere fantini wat terecht als arrogantie werd gezien. Op enkele jaren heeft hij het helemaal verkorven door verkeerde keuzes van contrade en soms paarden, maar vooral door kolossale flaters tussen de touwen tijdens de startprocedures waardoor hij zijn grote wapens verloor, fysieke macht en snelle start. Op zijn eventuele rol in augustus gaan we later in.
Blijven over Giuseppe Zedde (4 zeges) , soms te briljant voor woorden en de volgende keer hopeloos, en Dino Pes (1 zege) die in 2024 (op 1 aantreden in 2017 na) na 20 jaar verbanning uit de Palio door de macht van zijn ex-vriend Atzeni een comeback maakte en in de Palio van de eeuw Atzeni vernederde. Dat is te weinig om de Heerser te counteren die zelfs Carlo Sanna met 3 zeges aan zijn kant heeft.
En ik blijf het herhalen : het totaal onbegrijpelijke verschijnsel dat er geen nieuwe briljante en jonge fantini opstaan. Iedereen is de laatste 20 jaar mislukt op Mari en eventueel Zedde en Carlo Sanna na.
Hoe lang gaat de heerschappij nog duren ?
Zolang als Atzeni fit blijft en geen strategische fouten maakt. En dan staat zijn opvolger klaar : zijn zoon de 18-jarige Mattia Atzeni die kort na zijn verjaardag debuteerde op de Piazza del Campo tijdens de zogenaamde ochtendritten. Kenners zeggen dat hij vroegrijp en briljant is en van niets schrik heeft. Zijn vader zal hem zorgvuldig begeleiden en beslissen wanneer hij een batteria mag rijden op de eerste Paliodag, en vooral bepalen naar welke contrada hij mag gaan, en naar welke niet, en wat hij daar van vader, niet van de contrada, mag doen. Wij kijken uit naar die dag.
Jan Gilliams
